Plaque / Plac 25
June / Mehefin 26, 2026
Newport / Casnewydd
Wales’ 25th Purple Plaque marks the life of a Newport woman who stood her ground against the Gestapo and demonstrated bravery in a war-torn city.
Wales’ 25th Purple Plaque was unveiled at Maindee Library, Newport, on Friday June 26, to mark the achievements of Mabel Wulff.
Mabel lived and worked in the German city of Hamburg for more than four decades including through its most turbulent period of history durring WW2. She was a dedicated caretaker of the English church in the city for 40 years, from 1924 to 1964.
She is credited with saving the city’s church, a listed building, after a fire during one of the many bombing raids that devastated Hamburg. And she stood her ground against the Gestapo who frequently tried to intimidate her and questioned her about the whereabouts of the church’s Union Jack flag and artworks. She’d hidden these away, at great personal risk.
Born 1887, Mabel was living with her family in Newport when she met and married a German man, Max Wulff, whose job in the Merchant Navy had brought him to the city.
The pair married in 1909 and had begun to build a life together, running a successful cafe on Alexandra Road and starting a family, when their Welsh life was shattered by WW1 and Max was interrned. After the war he was forcibly repatriated to Germany and Mabel and their two young sons followed.
The family rebuilt their life in Hamburg but world events caught up with them again as Hitler came to power and WW2 saw the city heavily bombed in 1943, by both British and US forces. Mabel showed incredible courage not only by putting out a huge fire in the church but also by opening it up to the displaced people of Hamburg.
Follwing the war Mabel stayed on in war-torn Germany. Although one of her sons had died and one was back in Britain, she stayed in Hamburg until she was widowed, returning to Newport in the 1960s.
She was awarded a British Empire Medal in 1956 for her services to the church and her war time bravery. She died aged 90 in 1978.
Mae’r 25ed Plac Porffor Cymru yn nodi bywyd merch o Gasnewydd a oedd wedi sefyll ei tir yn erbyn y Gestapo ac wedi dangos dewrder mewn dinas a gafodd ei dinistrio gan y rhyfel.
Datgelwyd y 25ed Plâc Porffor Cymru ar Llyfrgell Maindee, Nghasnewydd ar ddydd Gwener Mehefin 26, i nodi cyflawniadau Mabel Wulff.
Roedd Mabel yn byw ac yn gweithio yn nhref Almaenig Hamburg am fwy na pedwar degawd gan gynnwys yn ystod ei chyfnod hanesyddol mwyaf aflonyddol, yr Ail Ryfel Byd. Roedd hi’n ofalwr ymroddedig i’r eglwys Saesneg yn y ddinas am 40 mlynedd, o 1924 i 1964.
Credir iddi arbed eglwys y ddinas, adeilad rhestru, wedi tân yn ystod un o’r sawl ymosodiad bomio a wnaeth ddinistrio Hamburg. Fe wnaeth hi sefyll yn gadarn yn erbyn y Gestapo a oedd yn aml yn bygwth hi ac yn ei holi am leoliad baner Union Jack yr eglwys a gweithiau celf. Roedd hi wedi cuddio’r rhain, er berygl personol mawr.
Ganwyd yn 1887, lle bu Mabel yn byw gyda’i theulu yn Casnewydd. Fe wnaeth hi cwrdd â phriodi dyn o’r Almaen, Max Wulff, a ddaeth i’r ddinas trwy ei waith yn y Llynges Masnach.
Priododd y ddau yn 1909 a dechreuasant adeiladu bywyd gyda’i gilydd, gan redeg caffi llwyddiannus ar Hewl Alexandra a dechrau teulu, pan darodd WW1 eu bywyd Cymreig a chafodd Max ei garcharu. Ar ôl y rhyfel cafodd ei ddychwelyd i’r Almaen a dilynodd Mabel a’u dau fab bach.
Ailadeiladodd y teulu eu bywyd yn Nhamburg ond daeth digwyddiadau byd-eang i’w dal unwaith eto wrth i Hitler ddod i rym a WW2, a’r ddinas yn cael ei bomio’n drwm yn 1943, gan fyddin y Deyrnas Unedig a’r UD. Dangosodd Mabel ddewrder anhygoel nid yn unig drwy ddiffodd tân enfawr yn yr eglwys ond hefyd drwy ei hagor i bobl a oedd wedi cael eu ddadleoli yn Hamburg.
Ar ôl y rhyfel, parhaodd Mabel i aros yn yr Almaen a oedd wedi ei thorri gan y rhyfel. Er i un o’i meibion farw a bod un yn ôl yn y DU, parhaodd hi yn Hamburg nes iddi ddod yn weddw, gan ddychwelyd i Newport yn y 60au. Cafodd hi Wobr Medal Ymerodraeth Prydain yn 1956 am ei gwasanaethau i’r eglwys a’i dewrder yn ystod y rhyfel. Fe farwodd Mabel yn 1978 yn 90 oed.